Ön bilgilendirme formu, mesafeli satışta tüketiciye sözleşme kurulmadan ve ödeme yükümlülüğü altına girmeden önce satıcı, ürün, toplam fiyat, teslimat, cayma hakkı ve uyuşmazlık çözüm yollarına ilişkin bilgilerin sunulduğu belgedir. Mesafeli Sözleşmeler Yönetmeliğinin 5–8. maddeleriyle düzenlenir; ödeme adımından önce en az 12 punto ve okunabilir biçimde gösterilmeli ve tüketicinin teyidi alınmalıdır. Teyit alınmazsa sözleşme kurulmamış sayılır.
Ön bilgilendirme formu, mesafeli satışta tüketicinin sözleşmeyi kurmadan ve ödeme yükümlülüğü altına girmeden önce satıcı, ürün, fiyat, teslimat ve cayma hakkı hakkında bilgilendirildiği belgedir. Ön bilgilendirme formu, 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanunun 48. maddesi ile Mesafeli Sözleşmeler Yönetmeliğinin 5 ila 8. maddeleri arasında düzenlenen ön bilgilendirme yükümlülüğünün yazılı karşılığıdır.
Formun işlevi, tüketicinin satın alma kararını eksiksiz ve doğru bilgiye dayanarak vermesini sağlamaktır. Bu nedenle mevzuat, yalnızca hangi bilgilerin verileceğini değil, bu bilgilerin ne zaman, hangi biçimde ve nasıl teyit edilerek sunulacağını da ayrıntılı olarak belirlemiştir.
Bu yazıda DRM; ön bilgilendirme formunun tanımını, gösterilme zamanını, gösterim biçimini, farklı satış kanallarındaki uygulamasını ve mesafeli satış sözleşmesinden farkını ele almaktadır. Formda yer alması gereken bilgilerin bent bent kontrol listesi ise ön bilgilendirme formu nasıl hazırlanır yazısında sunulmaktadır.
Ön bilgilendirme formu nedir ve neden zorunludur?
6502 sayılı Kanunun 48. maddesine göre tüketici, mesafeli sözleşmeyi ya da buna karşılık gelen herhangi bir teklifi kabul etmeden önce yönetmelikte belirlenen hususlarda ve siparişi onaylandığı takdirde ödeme yükümlülüğü altına gireceği konusunda açık ve anlaşılır şekilde bilgilendirilir. Yönetmeliğin 5. maddesi bu hususları sayar ve tüketicinin bunların tamamı hakkında bilgilendirilmesini zorunlu tutar. Yönetmeliğin 1 Ocak 2026 değişikliklerini de içeren güncel metnine Mevzuat Bilgi Sistemi üzerinden ulaşılabilir.
Ön bilgilendirme formu bu yükümlülüğün belgelenmiş hâlidir. Formun hukuki önemi üç noktada ortaya çıkar:
- Sözleşmenin parçasıdır: Ön bilgiler, Yönetmeliğin 5. maddesinin ikinci fıkrası uyarınca mesafeli sözleşmenin ayrılmaz parçasıdır ve taraflar aksini açıkça kararlaştırmadıkça değiştirilemez.
- Sözleşmenin kurulmasının koşuludur: Tüketicinin ön bilgileri edindiğini teyit etmesi sağlanamazsa, Yönetmeliğin 7. maddesi uyarınca sözleşme kurulmamış sayılır.
- İspat aracıdır: Ön bilgilendirmenin yapıldığını ispat yükü satıcıya, platform üzerinden yapılan satışlarda ise satıcı ile aracı hizmet sağlayıcıya aittir.
Formun içeriğinin eksik olması da doğrudan sonuç doğurur. Örneğin nakliye ve benzeri ek masraflar ön bilgilendirmede belirtilmemişse tüketici bunları karşılamakla yükümlü değildir; cayma hakkı konusunda gereği gibi bilgilendirme yapılmamışsa on dört günlük süre işlemez ve hak, cayma süresinin bitiminden itibaren bir yıla kadar kullanılabilir. Cayma hakkının ayrıntıları mesafeli satışta cayma hakkı yazısında incelenmektedir.
Ön bilgilendirme formu ne zaman gösterilmelidir?
Ön bilgilendirme formu, tüketici ödeme yükümlülüğü altına girmeden önce gösterilmelidir. Sipariş tamamlandıktan veya ödeme alındıktan sonra gönderilen bir e-posta bu yükümlülüğü karşılamaz; çünkü formun amacı, kararın verilmesinden önce bilgi sağlamaktır.
Yönetmeliğin 6. maddesinin ikinci fıkrası internet üzerinden kurulan sözleşmeler için iki ayrı zamanlama kuralı öngörür:
- Ödeme yükümlülüğünden hemen önce: Malın veya hizmetin temel nitelikleri, vergiler dâhil toplam fiyat ve ek masraflar, cayma hakkının şartları ve iade taşıyıcısı ile cayma hakkının kullanılamadığı veya kaybedildiği durumlar bir bütün olarak, açık biçimde ve ayrıca gösterilir.
- En geç sipariş verilmeden önce: Herhangi bir gönderim kısıtlaması uygulanıp uygulanmadığı ve hangi ödeme araçlarının kabul edildiği açık ve anlaşılır biçimde belirtilir.
Bu düzenleme, formun tamamının sunulmasına ek olarak en kritik bilgilerin ödeme butonunun hemen öncesinde ayrıca öne çıkarılmasını gerektirir. Uygulamada bu, ödeme sayfasında sipariş özetinin yanında veya hemen üstünde yer alan ve formun tamamına bağlantı veren bir bilgi bloğuyla karşılanır.
Ön bilgilendirme formu nasıl gösterilmelidir?
Yönetmeliğin 6. maddesinin birinci fıkrasına göre tüketici, kullanılan uzaktan iletişim aracına uygun olarak en az on iki punto büyüklüğünde, anlaşılabilir bir dilde, açık, sade ve okunabilir biçimde, yazılı olarak veya kalıcı veri saklayıcısı ile bilgilendirilmelidir. Bu kural, formun yalnızca var olmasını değil, gerçekten okunabilir olmasını şart koşar.
Gösterim biçimine ilişkin temel ilkeler şunlardır:
- Form, ödeme sayfasında açılır pencere veya kaydırılabilir bir alan içinde tam metin olarak sunulur; yalnızca başka bir sayfaya yönlendiren belirsiz bir bağlantı yeterli görülmemelidir.
- Metin, siparişe özgü bilgilerle doldurulmuş hâliyle gösterilir; tüketici kendi siparişinin ürününü, fiyatını ve teslimat adresini formda görebilmelidir.
- Formun yalnızca mesafeli satış sözleşmesinin içine yerleştirilmesi veya "ayrıntılar sözleşmededir" ifadesiyle geçiştirilmesi, ödeme öncesi ayrıca gösterim kuralını karşılamaz.
- Tüketici, formu okuduğunu ve edindiğini önceden işaretlenmemiş bir kutuyla teyit eder; teyit kaydı siparişle birlikte saklanır.
- Siparişin onaylanmasından hemen önce tüketiciye, verdiği siparişin ödeme yükümlülüğü anlamına geldiği açık ve anlaşılır biçimde bildirilir; aksi hâlde Yönetmeliğin 8. maddesi uyarınca tüketici siparişiyle bağlı değildir.
Ön bilgilendirme formuna ilişkin BelgeBİS rehberi, formun yazı büyüklüğünün veya sayfa düzeninin okumayı zorlaştırmaması gerektiğine ve uyuşmazlık hâlinde ispat yükünün satıcıda olduğuna dikkat çekmektedir. DRM'nin e-ticarette tüketici bilgilendirme standartları yayını ise tüketici bilgilendirmesine ilişkin kurumsal yaklaşımı ayrıca ele almaktadır.
Telefon, sosyal medya ve sınırlı alanlı satışlarda ön bilgilendirme nasıl yapılır?
Yönetmelik, bilgilendirme yöntemini kullanılan uzaktan iletişim aracına göre farklılaştırır. İnternet dışındaki kanallarda da ön bilgilendirme yükümlülüğü ortadan kalkmaz; yalnızca uygulama biçimi değişir.
| Satış kanalı | Sipariş öncesinde verilecek bilgiler | Tam bilgilendirme | Dayanak |
|---|---|---|---|
| İnternet sitesi ve mobil uygulama | Formun tamamı; temel nitelikler, toplam fiyat, cayma hakkı ve istisnalar ödeme öncesi ayrıca | Sipariş öncesinde yazılı veya kalıcı veri saklayıcısıyla | m.6/1, m.6/2 |
| Sesli iletişim (telefon) | Temel nitelikler, toplam fiyat, cayma hakkı ve istisnalar sözlü olarak | En geç teslim veya ifaya kadar yazılı ya da kalıcı veri saklayıcısıyla | m.6/3 |
| Sınırlı alan veya zamanda sunum yapılan ortamlar | Temel nitelikler, satıcı kimliği, toplam fiyat, cayma hakkı ve istisnalar | En geç teslim veya ifaya kadar yazılı ya da kalıcı veri saklayıcısıyla | m.6/4 |
| Sesli veya sınırlı ortamda anında ifa edilen hizmetler | Temel nitelikler, satıcı kimliği, toplam fiyat ve cayma istisnaları | Fıkrada ayrıca düzenlenmemiştir | m.6/5 |
Sosyal medya hesapları veya mesajlaşma uygulamaları üzerinden yürütülen satışlarda, kullanılan aracın niteliğine göre uygun yöntem seçilmeli ve formun tamamı tüketiciye kalıcı veri saklayıcısıyla iletilmelidir. Telefonla satışta ayrıca, satıcının tüketiciyi araması hâlinde görüşmenin başında kimliğini ve görüşmenin ticari amacını açıklaması gerekir.
Ön bilgilendirme formu ile mesafeli satış sözleşmesi arasındaki fark nedir?
Ön bilgilendirme formu ve mesafeli satış sözleşmesi aynı bilgilerden beslenir, ancak farklı işlevlere sahiptir. Aşağıdaki tablo iki belgeyi temel ölçütler bakımından karşılaştırmaktadır.
| Ölçüt | Ön bilgilendirme formu | Mesafeli satış sözleşmesi |
|---|---|---|
| Amaç | Tüketicinin karar vermeden önce bilgilendirilmesi | Tarafların hak ve yükümlülüklerinin belirlenmesi |
| Zamanlama | Ödeme yükümlülüğü doğmadan önce sunulur | Teyit ve sipariş onayıyla kurulur |
| Hukuki sonuç | Teyit edilmezse sözleşme kurulmamış sayılır | Ön bilgiler sözleşmenin ayrılmaz parçası olur |
| Sitedeki yeri | Ödeme adımı öncesinde, siparişe özgü hâliyle | Kalıcı bir sayfada ve sipariş akışında |
| Tüketiciye iletim | Yazılı olarak veya kalıcı veri saklayıcısıyla | Bir nüshası kâğıt üzerinde veya kalıcı veri saklayıcısıyla |
Mevzuat iki belgenin aynı dosyada mı yoksa ayrı dosyalarda mı tutulacağını belirlemez. Ancak ön bilgilerin sözleşmeden önce sunulması ve temel bilgilerin ödeme öncesinde ayrıca gösterilmesi gerektiğinden, iki belgenin ayrı hazırlanması ve aynı kaynaktan beslenmesi hem uyumu hem de ispatı kolaylaştırır. Sözleşmenin kendisine ilişkin ayrıntılar mesafeli satış sözleşmesi nedir yazısında açıklanmaktadır.
Ön bilgilendirme formunda sık yapılan hatalar nelerdir?
Ön bilgilendirme yükümlülüğüne ilişkin sorunlar yalnızca belgenin içeriğinden değil, sitedeki uygulamadan da kaynaklanabilir. Sık karşılaşılan hatalar şunlardır:
- Formun yalnızca sipariş sonrasında e-postayla gönderilmesi
- Teyit kutusunun önceden işaretlenmiş olarak sunulması veya teyit ile pazarlama izninin aynı kutuda birleştirilmesi
- Kargo ücreti gibi ek masrafların ödeme sayfasının son adımında ilk kez gösterilmesi
- İade için öngörülen taşıyıcının belirtilmemesi
- Uyuşmazlık bölümünde dava şartı arabuluculuk bilgisine yer verilmemesi
- İptal edilmiş veya satılan ürüne uymayan cayma istisnalarının metinde bırakılması
Son üç madde, 1 Ocak 2026'da yürürlüğe giren değişikliklerle yeniden düzenlenen veya kapsamı değişen hükümlere ilişkindir. Bu tarihten önce hazırlanmış formların özellikle iade taşıyıcısı, arabuluculuk ve cayma istisnaları bakımından gözden geçirilmesi gerekir. Ödeme öncesi, sipariş sırası ve sipariş sonrası yükümlülükleri aşama aşama sıralayan yasal belgeler kontrol listesi de bu hataların önlenmesinde yararlanılabilecek kaynaklar arasındadır.
Formun her siparişte doğru bilgilerle oluşturulması için belge hazırlama otomasyonlarından da yararlanılabilir. DRM akreditasyonuna sahip BelgeBİS platformu, ön bilgilendirme formunu mesafeli satış sözleşmesiyle birlikte ve aynı bilgilerden hazırlayarak iki belge arasındaki tutarlılığı korumayı amaçlar; BelgeBİS hukuki danışmanlık sunmaz. Platformun DRM değerlendirmesi BelgeBİS akredite platform sayfasında yer almaktadır.
Sıkça Sorulan Sorular
Ön bilgilendirme formu ödeme sonrasında e-postayla gönderilebilir mi?
Form, ödeme yükümlülüğü doğmadan önce gösterilmelidir; yalnızca ödeme sonrasında gönderilen bir e-posta yükümlülüğü karşılamaz. Sipariş sonrası e-posta, formun kalıcı veri saklayıcısıyla iletilmesi için ödeme öncesi gösterime ek olarak kullanılır.
Ön bilgilendirme formu ile mesafeli satış sözleşmesi tek belgede birleştirilebilir mi?
Mevzuat belge sayısını belirlemez; ancak ön bilgilerin sözleşmeden önce sunulması ve temel bilgilerin ödeme öncesinde ayrıca gösterilmesi gerekir. Bu nedenle iki belgenin ayrı hazırlanması, yükümlülüklerin yerine getirildiğinin ispatını kolaylaştırır.
Ön bilgilendirme formunun yazı büyüklüğü ne olmalıdır?
Yönetmeliğin 6. maddesine göre form en az on iki punto büyüklüğünde, açık, sade ve okunabilir biçimde sunulmalıdır. Mobil cihazlarda da yazının okunabilir boyutta kalması gerekir.
Teyit kutusu işaretlenmeden sipariş verilebilir mi?
Verilmemelidir. Tüketicinin ön bilgileri edindiğini teyit etmesi sağlanamazsa sözleşme kurulmamış sayılır; bu nedenle sipariş akışı teyit olmadan tamamlanamayacak şekilde kurgulanmalıdır.
Ön bilgilendirmenin yapıldığını kim ispatlamalıdır?
İspat yükü satıcıya aittir. Pazaryeri gibi platformlar üzerinden kurulan sözleşmelerde aracı hizmet sağlayıcı da ön bilgilendirmenin yapılması, teyidi ve ispatından satıcıyla birlikte sorumludur.
Kaynaklar
- 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun, Resmî Gazete 28.11.2013, Sayı 28835 (m.48)
- Mesafeli Sözleşmeler Yönetmeliği, Resmî Gazete 27.11.2014, Sayı 29188 (m.5, m.6, m.7, m.8, m.10)
- Mesafeli Sözleşmeler Yönetmeliğinde değişiklik yapan yönetmelik, Resmî Gazete 24.05.2025, Sayı 32909
- Mevzuat Bilgi Sistemi, Mesafeli Sözleşmeler Yönetmeliği güncel metni
- BelgeBİS, Ön Bilgilendirme Formu Nedir rehberi
Bu içerik genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmış olup hukuki danışmanlık niteliği taşımaz. Mevzuat bilgileri yayım tarihinde yürürlükte olan düzenlemelere göredir; somut durumlar için bir hukuk danışmanına başvurulması önerilir. Hata veya güncelleme bildirimleri için iletişim sayfasını kullanabilirsiniz.