Instagram ve Sosyal Medya Üzerinden Satışta Yasal Yükümlülükler

Sosyal medya üzerinden satış, Instagram gibi platformlarda ürün tanıtımı yapılarak siparişlerin doğrudan mesaj (DM), WhatsApp veya benzeri kanallar aracılığıyla alındığı satış modelidir. Bu modelde satış bir internet sitesinin sepet ve ödeme adımlarından geçmese de satıcı ile tüketici fiziksel olarak karşılaşmadan anlaştığından, sosyal medya üzerinden satışta yasal yükümlülükler büyük ölçüde mesafeli sözleşme mevzuatından kaynaklanır.

Sosyal medya satışları, kendi internet sitesi bulunan işletmelere kıyasla çoğu zaman daha az yapılandırılmış süreçlerle yürütülmektedir. Fiyatın mesajla bildirilmesi, ödemenin havale ile alınması ve ürünün kargoyla gönderilmesi pratik görünse de bu akışta ön bilgilendirme, teyit ve kayıt saklama gibi yükümlülükler kolaylıkla göz ardı edilebilmektedir.

Bu yazıda DRM Yayın Kurulu tarafından, sosyal medya üzerinden satış yapan işletmelerin tabi olduğu temel yükümlülükler genel ilkeler düzeyinde ele alınmaktadır. Platformlara ve kanallara özgü teknik ayrıntılar zaman içinde değişebileceğinden, her işletmenin kendi satış akışını güncel mevzuat ve gerektiğinde hukuki destekle değerlendirmesi önerilir.

Sosyal medya üzerinden yapılan satış mesafeli sözleşme sayılır mı?

6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun'un 48. maddesi mesafeli sözleşmeyi; satıcı ile tüketicinin eş zamanlı fiziksel varlığı olmaksızın, mal veya hizmetlerin uzaktan pazarlanmasına yönelik olarak oluşturulmuş bir sistem çerçevesinde, uzaktan iletişim araçları kullanılarak kurulan sözleşme olarak tanımlar. Mesafeli Sözleşmeler Yönetmeliği ise uzaktan iletişim aracını; telefon, elektronik posta, kısa mesaj ve internet gibi fiziksel olarak karşı karşıya gelinmeksizin sözleşme kurulmasına imkân veren her türlü araç veya ortam olarak belirler.

Bu tanımlar karşısında, ürünlerini bir sosyal medya hesabında düzenli olarak sergileyen ve sipariş, ödeme ve teslimat süreçlerini uzaktan yürüten bir işletme mesafeli sözleşme kuralları kapsamında yer alır. Siparişin bir mesajlaşma uygulaması üzerinden alınması bu sonucu değiştirmez. Aynı değerlendirme, sosyal medya üzerinden pazarlanan danışmanlık, çevrim içi ders veya tasarım gibi hizmetler için de geçerlidir.

Belirleyici unsurlar, satıcının ticari veya mesleki amaçla hareket etmesi ve alıcının tüketici olmasıdır. Ticari veya mesleki amaç taşımayan, bireyler arasındaki arızi satışlar satıcı tanımına girmediğinden kural olarak bu çerçevenin dışında kalır. Mesafeli sözleşmenin genel nitelikleri için mesafeli satış sözleşmesinin tanımı ve kapsamı yazısına başvurulabilir.

DM ve WhatsApp ile satışta ön bilgilendirme nasıl yapılır?

Yönetmelikte mesajlaşma uygulamalarına özgü ayrı bir usul bulunmamaktadır; bu nedenle genel kurallar uygulanır. Tüketici, sözleşme kurulmadan önce yönetmeliğin 5. maddesinde sayılan bilgilerin tamamı hakkında, kullanılan iletişim aracına uygun biçimde, en az on iki punto büyüklüğünde, anlaşılır bir dille ve yazılı olarak veya kalıcı veri saklayıcısı ile bilgilendirilmelidir. Bu bilgiler arasında satıcının kimliği ve iletişim bilgileri, ürünün temel nitelikleri, vergiler dâhil toplam fiyat, teslimat ve ek masraflar, cayma hakkının şartları ve iade için öngörülen taşıyıcı ile uyuşmazlık çözüm yolları yer alır.

Siparişe ilişkin bilgilerin sınırlı bir alanda veya zamanda sunulduğu ortamlar için yönetmelik özel bir kural öngörür: Satıcı; temel nitelikler, satıcı kimliği, toplam fiyat, cayma hakkı ve cayma istisnaları hakkında tüketiciyi sipariş vermeden hemen önce o ortamda bilgilendirmeli, bilgilerin tamamını ise en geç teslimata kadar yazılı olarak veya kalıcı veri saklayıcısı ile göndermelidir. Bir mesajlaşma kanalının bu nitelikte olup olmadığı somut duruma göre değişebileceğinden, ön bilgilendirme formunun tamamının ödemeden önce erişilebilir kılınması daha güvenli bir yaklaşımdır.

Bu çerçevede, mevzuatın genel kurallarından hareketle aşağıdaki akış uygulanabilir:

1. Ürün bilgisi verilirken vergiler dâhil toplam fiyat, kargo ve varsa ek masraflar aynı mesajda açıkça belirtilir.
2. Satıcının adı veya unvanı, MERSİS ya da vergi kimlik numarası, adresi ve iletişim bilgileri hem profilde hem sipariş yazışmasında yer alır.
3. Ödeme alınmadan önce ön bilgilendirme formunun tamamı, formun yayımlandığı bir web sayfasının bağlantısı veya bir PDF dosyası olarak tüketiciye iletilir; cayma hakkı, iade taşıyıcısı ve varsa istisnalar mesajda ayrıca özetlenir.
4. Tüketiciden, ön bilgileri edindiğini ve siparişin ödeme yükümlülüğü doğurduğunu bildiğini teyit eden açık bir yanıt alınır.
5. Sipariş özeti, mesafeli satış sözleşmesi ve ön bilgilendirme formu e-posta gibi kalıcı veri saklayıcısı ile gönderilir.
6. Yazışmalar ve teyitler, işleme ilişkin diğer belgelerle birlikte en az yönetmelikte öngörülen üç yıllık süre boyunca saklanır.

Bu adımların her biri belirli bir hükme dayanır: Yönetmeliğe göre tüketicinin ön bilgileri edindiğini teyit etmesi sağlanmazsa sözleşme kurulmamış sayılır; siparişin ödeme yükümlülüğü anlamına geldiği bildirilmezse tüketici siparişiyle bağlı değildir. Yönetmelik kalıcı veri saklayıcısı tanımında kısa mesaj ve elektronik postayı açıkça saymaktadır. Mesajlaşma uygulaması yazışmalarının bu niteliği taşıyıp taşımadığı ise bilginin değiştirilmeden saklanabilmesi ve aynen erişilebilmesi ölçütlerine göre değerlendirilmelidir. Formun içeriği ön bilgilendirme formu nedir başlıklı yazıda, zorunlu unsurların ayrıntılı listesi ise ön bilgilendirme formunun içeriğini açıklayan BelgeBİS sayfasında yer almaktadır.

Sosyal medya satışlarında cayma hakkı ve iade nasıl yönetilir?

Cayma hakkı, satışın yapıldığı kanala göre değil, sözleşmenin mesafeli niteliğine göre doğan bir haktır; bu nedenle sosyal medya satışlarında da tüketici on dört gün içinde gerekçe göstermeksizin cayabilir. Süre malda teslim tarihinden, hizmette sözleşmenin kurulduğu günden başlar. Satıcı, cayma bildiriminin yapılacağı adresi veya e-posta adresini ön bilgilendirmede belirtmeli; bildirimin kendisine ulaştığını tüketiciye teyit etmelidir.

1 Ocak 2026 itibarıyla iade için öngörülen taşıyıcının ön bilgilendirmede belirtilmesi zorunludur. Bu taşıyıcıyla yapılan iadelerde masraf tüketiciye yüklenemez; hiçbir taşıyıcı belirtilmemişse tüketiciden iade masrafı talep edilemez. Satıcı bedeli, tüketicinin kullandığı ödeme aracına uygun biçimde, masrafsız ve tek seferde iade etmelidir; ödeme havale ile alınmışsa iadenin de buna uygun yapılması gerekir.

Sosyal medya satışlarında sık karşılaşılan bir konu, el yapımı veya kişiselleştirilmiş ürünlerdir. Tüketicinin istekleri veya kişisel ihtiyaçları doğrultusunda hazırlanan mallar cayma hakkının istisnaları arasındadır; ancak stoktan satılan el yapımı bir ürün yalnızca bu niteliği nedeniyle kişiye özel sayılmaz. Süreler, istisnalar ve geri ödeme takvimi mesafeli satışta cayma hakkı yazısında tablo hâlinde sunulmuştur.

Instagram üzerinden satış yapan işletmenin ETBİS kaydı gerekir mi?

6563 sayılı Elektronik Ticaretin Düzenlenmesi Hakkında Kanun, elektronik ticareti fiziki olarak karşı karşıya gelmeksizin elektronik ortamda gerçekleştirilen çevrim içi iktisadi ve ticari her türlü faaliyet olarak tanımlar. Kanun, elektronik ticaret ortamına örnek olarak internet sitesi, mobil site ve mobil uygulamayı sayar. Ticaret Bakanlığı açıklamalarına göre elektronik ticaret faaliyetinde bulunan hizmet sağlayıcılar, faaliyete başlamadan önce e-Devlet kapısı üzerinden Elektronik Ticaret Bilgi Sistemi'ne (ETBİS) kaydolmalıdır; kayıtta alan adı ve mobil uygulama bilgileri de istenmektedir.

Satışlarını bir internet sitesi veya mobil uygulama üzerinden de yürüten işletmeler açısından kayıt yükümlülüğü açıktır. Yalnızca sosyal medya hesabı üzerinden yürütülen satışların ETBİS ekranlarında nasıl tanımlanacağı konusunda ise Bakanlığın güncel duyurularının ve sistemdeki yönlendirmelerin esas alınması önerilir.

Kanun ayrıca, münhasıran elektronik posta veya benzeri bireysel iletişim araçlarıyla kurulan sözleşmeler için bazı bilgi verme ve sipariş hükümlerinin uygulanmayacağını öngörmektedir. Ancak bu istisna, Mesafeli Sözleşmeler Yönetmeliği'nden doğan ön bilgilendirme, teyit ve cayma yükümlülüklerini ortadan kaldırmaz.

Fatura, vergi kaydı ve tanıtıcı bilgiler konusunda nelere dikkat edilmelidir?

Düzenli satış faaliyetinin vergisel sonuçları, mükellefiyet türü, fatura veya fatura yerine geçen belgelerin elektronik ortamda düzenlenmesi gibi konular vergi mevzuatına ve işletmenin durumuna göre belirlenir. Bu nedenle satışa başlamadan önce bir mali müşavirden destek alınması ve her satış için düzenlenen belgenin sipariş kayıtlarıyla eşleştirilmesi önerilir.

Tanıtıcı bilgiler, sosyal medya satışlarında güven sorununun önüne geçen temel unsurdur. Satıcının adı veya unvanı, MERSİS ya da vergi kimlik numarası, açık adresi ve iletişim bilgileri ön bilgilendirmenin zorunlu içeriği arasında yer alır; bu bilgilerin profil açıklamasında veya profilden bağlantı verilen bir sayfada sürekli erişilebilir olması uygulamada önerilir.

Sosyal medya satışlarında üç tamamlayıcı yükümlülük daha gözetilmelidir. Müşterilerin ad, adres ve telefon bilgileri işlendiğinden 6698 sayılı Kanun kapsamında aydınlatma yapılmalıdır. Kampanya duyurularının toplu mesajla gönderilmesi ticari elektronik ileti mevzuatı kapsamında değerlendirilebileceğinden onay ve İYS yükümlülükleri ticari elektronik ileti ve İYS rehberi çerçevesinde incelenmelidir. İçerik üreticileriyle yapılan tanıtım işbirliklerinde ise Ticari Reklam ve Haksız Ticari Uygulamalar Yönetmeliği uyarınca ticari ilişkinin açıkça belirtilmesi gerekir. Yönetmeliğe 01.07.2026 tarihli Resmî Gazete'de yayımlanan ve 01.08.2026'da yürürlüğe giren değişiklikle sosyal medya etkileyicisi reklamlarına ilişkin ayrı bir madde (m.23/A) eklenmiştir; ayrıntılar influencer reklamlarında yasal kurallar yazısında ele alınmıştır.

Satışlarını sosyal medyadan yönlendirdiği bir internet sitesi ya da ikas, Shopify, Ticimax, IdeaSoft veya WooCommerce gibi bir altyapı üzerinde kurulu mağazası bulunan işletmeler, mesafeli satış sözleşmesini ve ön bilgilendirme formunu DRM akreditasyonuna sahip BelgeBİS belge otomasyonu ile satış modeline göre hazırlayabilir. Belgelerin PDF veya metin olarak indirilebilmesi, tüketiciye bir bağlantı ya da e-posta ile iletilmelerini kolaylaştırır. Bununla birlikte mesajlaşma kanalı üzerinden yürütülen bir satış akışının mevzuata uygunluğu, teyit ve kayıt adımlarının işletme tarafından nasıl kurgulandığına bağlıdır; BelgeBİS hukuki danışmanlık hizmeti sunmaz.

Sıkça Sorulan Sorular

Kaynaklar

Bu içerik genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmış olup hukuki danışmanlık niteliği taşımaz. Mevzuat bilgileri yayım tarihinde yürürlükte olan düzenlemelere göredir; somut durumlar için bir hukuk danışmanına başvurulması önerilir. Hata veya güncelleme bildirimleri için iletişim sayfasını kullanabilirsiniz.