Influencer İşbirliklerinde Açıklama ve Etiketleme Rehberi

1. Amaç ve Kapsam

Bu Rehber, Dijital Reklam Merkezi (DRM) tarafından, sosyal medya etkileyicileri aracılığıyla yapılan reklamlarda ticari ilişkinin tüketiciye açık, anlaşılır ve ayırt edilebilir biçimde bildirilmesine yönelik uygulama esaslarını ortaya koymak amacıyla hazırlanmıştır. Rehber; markaları, reklam ajanslarını, içerik üreticilerini, yetenek ajanslarını ve işbirliği süreçlerine aracılık eden dijital platformları kapsar.

Rehberin temel amacı, tüketicinin bir paylaşımla ilk karşılaştığı anda içeriğin ticari bir mesaj olduğunu anlayabilmesini sağlamaktır. Bu amaç, hem tüketicinin korunmasına hem de içerik üreticisinin takipçileri nezdindeki güvenilirliğine hizmet eder. Rehber hukuki danışmanlık niteliği taşımaz; somut durumlarda güncel mevzuat metni ve Reklam Kurulu kararları esas alınmalıdır.

2. Dayanak ve Normların Birlikte Uygulanması

Sosyal medyada yapılan reklamlara ilişkin kurallar üç katmanlı bir yapıdan oluşur:

• Kanun: 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun'un 61 inci maddesi, reklam olduğu açıkça belirtilmeksizin yapılan tanıtımı örtülü reklam olarak tanımlar ve her türlü iletişim aracında sesli, yazılı ve görsel olarak örtülü reklamı yasaklar.
• Yönetmelik: Ticari Reklam ve Haksız Ticari Uygulamalar Yönetmeliği (Resmî Gazete 10.01.2015, Sayı 29232), 01.07.2026 tarihli ve 33297 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan değişiklikle "Sosyal medya etkileyicileri aracılığıyla yapılan reklamlar" başlıklı 23/A maddesini kazanmıştır. Bu hüküm 1 Ağustos 2026'dan itibaren uygulanmaktadır.
• Kılavuz: Ticaret Bakanlığı Reklam Kurulunun 4 Mayıs 2021 tarihli ve 309 sayılı toplantısında alınan kararla kabul edilen "Sosyal Medya Etkileyicileri Tarafından Yapılan Ticari Reklam ve Haksız Ticari Uygulamalar Hakkında Kılavuz", platform bazında açıklama örnekleri ve etkileyici yükümlülükleri içerir.

Kılavuzun kendisi, hükümlerinin Kanun ve Yönetmelik hükümlerine aykırı şekilde yorumlanamayacağını belirtir. Bu nedenle 1 Ağustos 2026'dan sonra Kılavuzda yer alan örnek ifadeler, Yönetmeliğin 23/A maddesindeki zorunlu unsurlarla birlikte kullanılmalıdır. Kılavuz metnine Ticaret Bakanlığı internet sitesinden, mevzuat metinlerine Resmî Gazete üzerinden erişilebilir.

3. Tanımlar

• Sosyal medya etkileyicisi: Sosyal medya üzerinden, doğrudan veya dolaylı olarak kendisi ya da reklam veren adına bir mal veya hizmetin tanıtımına yönelik içerik paylaşarak pazarlama iletişiminde bulunan ve bu iletişimi herhangi bir menfaate dönüştüren gerçek veya tüzel kişi.
• Reklam veren: Etkileyiciye içerik karşılığında ücret, ürün, hizmet, indirim veya başka bir menfaat sağlayan işletme.
• Ticari ilişki: Etkileyici ile reklam veren arasında, yazılı bir sözleşme bulunsun veya bulunmasın, menfaate dayanan her türlü ilişki.
• Açıklama: Paylaşımın reklam olduğunu bildiren etiket, metin, sesli ifade veya bunların birleşimi.
• Hediye ürün: Reklam veren tarafından etkileyiciye ücretsiz olarak gönderilen ve paylaşımda yer alan mal veya hizmet.

4. Açıklama Yükümlülüğünü Doğuran Durumlar

Yönetmeliğin 23/A maddesine göre sosyal medya etkileyicilerinin paylaşımlarında aşağıdaki durumlarda içeriğin reklam olduğu açıkça belirtilmelidir:

1. Reklam verene ait mal veya hizmete ya da reklam verene yönlendirme yapılması.
2. Reklam verenden maddi kazanç veya ücretsiz ya da indirimli mal veya hizmet gibi faydalar sağlanması.
3. Reklam verene ait mal veya hizmetin tanıtımı amacıyla düzenlenen çekiliş, yarışma veya kampanyalara ilişkin içeriklerin paylaşılması.
4. Reklam verenin düzenlediği bir etkinliğe katılım karşılığında menfaat elde edilerek paylaşımda bulunulması.

Liste sınırlayıcı değildir; Yönetmelik bu durumları "gibi" ifadesiyle örnek olarak sayar. DRM, aşağıdaki hâllerin de açıklama gerektirdiğini kabul eder: indirim kodu veya satış ortaklığı bağlantısı üzerinden komisyon alınması, etkileyicinin reklam verenin ortağı ya da çalışanı olması, uzun süreli marka elçiliği ilişkisi ve geçmişte yapılan ücretli işbirliğinin aynı ürün için kendiliğinden sürdürülmesi. Kendi markasının ürününü tanıtan etkileyici bakımından da ticari ilişkinin takipçiler tarafından açıkça anlaşılabilmesi gerekir.

5. Açıklamanın İçeriği ve Biçimi

Yönetmelik, açıklamanın içeriğini ve görünürlüğünü ayrı ayrı düzenler.

İçerik bakımından: Sosyal medya etkileyicisi aracılığıyla yapılan reklamlarda "Reklam" ya da "Tanıtım" ifadelerinden birine yer verilmesi zorunludur. Bu ifadeyle birlikte reklam verenin adı veya ticaret unvanı ya da aşağıdaki açıklamalardan biri içerikte yer almalıdır:

• "@[reklam veren] tarafından sağlandı."
• "Ürünleri bana gönderdiği için @[reklam verene] teşekkürler."
• "@[reklam verene] teşekkürler."

2021 tarihli Kılavuzda yer alan "#Sponsor", "#İşbirliği" ve "#Ortaklık" gibi ifadeler, Yönetmelik hükmü karşısında tek başına yeterli kabul edilmemelidir; bu ifadeler ancak "Reklam" veya "Tanıtım" ifadesiyle birlikte kullanılabilir. Aynı değerlendirme "#ad" veya "#sponsored" gibi yabancı dildeki etiketler için de geçerlidir.

Görünürlük bakımından: Kullanılan etiket ve açıklamalar;

• paylaşımda kullanılan renklerden ve arka fondan ayırt edilebilir nitelikte ve kolaylıkla okunabilir büyüklükte olmalıdır;
• tüketicilerin paylaşımla ilk karşılaştıkları anda, görünen ekranı kaydırmalarına gerek kalmadan veya başka bir alana yönlendirilmeden fark edilebilmelidir;
• paylaşımda başka etiketler de varsa bunlardan önce ve bunlardan açıkça ayırt edilebilir şekilde yer almalıdır;
• mecranın ara yüzü dikkate alınarak bir yazı veya simgeyle örtüşmeyecek biçimde sunulmalıdır;
• içerik birden fazla paylaşıma yayılıyorsa her bir paylaşımda bulunmalıdır;
• içerik farklı paylaşım biçimlerinde yer alıyor veya bir biçimden diğerine alıntılanıyorsa her birinde tekrarlanmalıdır.

Yalnızca sesli olarak yapılan paylaşımlarda yayının başında ve reklamın öncesinde "[reklam veren] hakkında reklam/tanıtım içerir." ifadesine yer verilmelidir.

6. Platform Bazında Etiketleme Tablosu

Aşağıdaki tablo, yaygın paylaşım biçimleri için DRM'nin önerdiği uygulamayı gösterir. Örnek ifadelerde "Marka" yerine reklam verenin adı veya hesap adı yazılmalıdır. Platformların sunduğu ticari içerik veya ücretli ortaklık işaretleme araçları kullanılabilir; ancak bu araçlar Yönetmelikte aranan ifadelerin yerine geçmez, onları tamamlar.

7. Sosyal Medya Etkileyicisinin Yükümlülükleri

Reklam Kurulu Kılavuzu, açıklama yükümlülüğünün ötesinde etkileyicilerin içerik bakımından da uyması gereken kurallar belirler. Buna göre sosyal medya etkileyicisi:

• Henüz deneyimlemediği bir mal veya hizmete ilişkin, onu onaylıyor veya deneyimlemiş gibi bir algı yaratacak şekilde ticari reklam amaçlı paylaşım yapamaz.
• İlgili mevzuata aykırı sağlık beyanında bulunamaz.
• Nesnel, ölçülebilir, sayısal verilere dayanmayan ve ispatı mümkün olmayan bilimsel araştırma veya test sonuçlarına ilişkin iddialarda bulunamaz.
• Doktor, diş hekimi, veteriner hekim, eczacı ve sağlık kuruluşlarının sunduğu mal veya hizmetlere yönlendirme yapamaz ve bunların tanıtımını yapamaz.
• Reklam veren tarafından hediye edilen bir ürünü kendisinin satın aldığı izlenimini oluşturamaz.
• Reklam verenden menfaat sağladığı süre boyunca kendisinin yalnızca bir tüketici olduğu izlenimini oluşturamaz.
• Ticari reklamda efekt veya filtre kullanıyorsa görüntünün filtrelendiğini açıkça belirtir.
• Bir mal veya hizmet hakkında iletişim kurmak amacıyla sistematik olarak sahte veya var olmayan kimlikleri toplu olarak oluşturamaz ve kullanamaz.

2026 değişikliğiyle bu kurallara yapay zekâya ilişkin iki önemli hüküm eklenmiştir. Reklamlarda yapay zekâ ile oluşturulmuş, insandan ayırt edilemeyen dijital karakterlere yer verilmesi hâlinde bu durum açık, anlaşılır ve ayırt edilebilir biçimde belirtilmelidir. Ayrıca gerçek bir kişinin yapay zekâ ile oluşturulmuş dijital kopyasının, gerçeğe aykırı şekilde bir ürünü deneyimlediği, kullandığı veya tavsiye ettiği izlenimini veren reklamlar yasaktır. Sanal etkileyici hesaplarıyla yürütülen işbirlikleri bu hükümler çerçevesinde değerlendirilmelidir.

8. Marka ve İçerik Üreticisinin Ortak Sorumluluğu

Reklam Kurulu Kılavuzu, reklam verenlere etkin bir gözetim yükümlülüğü yükler. Reklam veren; etkileyicileri Kılavuz hükümleri hakkında bilgilendirmek, ilgili kanun ve yönetmeliklere uymalarını istemek, etkileyicinin üçüncü kişileri kullanmasına izin verdiği durumlarda bu kişilerin de aynı yükümlülüklere uyması gerektiğine dikkat çekmek ve ihlallere karşı önlem almakla sorumludur. Reklam veren, bu yükümlülüklerden etkileyicinin kendi sorumluluğu olduğu gerekçesiyle kaçınamaz. Reklam verenin bu yükümlülüklere uygun hareket ettiğini ispatlaması hâlinde, kendisinden makul olarak beklenebilecek en yüksek özeni gösterdiği kabul edilir.

Kılavuza göre reklam verenler, reklam ajansları ve mecra kuruluşu olarak sosyal medya etkileyicilerinin her biri, uyum konusunda ayrı ayrı sorumludur. Mevzuata aykırı bir reklamın sonradan düzeltilmesi veya telafi edilmesi, tespit edilen aykırılığa ilişkin sorumluluğu ortadan kaldırmaz. 6502 sayılı Kanun'un 63 üncü maddesi uyarınca Reklam Kurulu; durdurma, aynı yöntemle düzeltme, idari para cezası, üç aya kadar tedbiren durdurma ile içeriğin çıkarılması veya erişimin engellenmesi kararları verebilir.

Bu çerçevede DRM, sorumluluğun aşağıdaki biçimde paylaşılmasını önerir:

• Marka: Brief'te açıklama yükümlülüğünü yazılı olarak belirtir, yayın öncesi içerik onayında açıklamanın varlığını ve konumunu kontrol eder, yayın sonrası örneklem denetimi yapar.
• Ajans: Etkileyicilere uygulama rehberi sunar, onay sürecini belgeler, aykırılık tespitinde düzeltme talebini gecikmeksizin iletir.
• İçerik üreticisi: Her paylaşımda açıklamayı Yönetmelikte öngörülen biçimde kullanır, platformun ticari içerik araçlarını tamamlayıcı olarak etkinleştirir, deneyimlemediği ürünler için deneyim izlenimi yaratmaz.

Konunun genel hukuki çerçevesi için influencer reklamlarında yasal kurallar yazısı tamamlayıcı kaynak olarak kullanılabilir.

9. Sözleşme ve Brief'te Bulunması Gereken Asgari Unsurlar

Açıklama yükümlülüğünün sözleşme ve brief aşamasında güvence altına alınması, sonradan ortaya çıkabilecek uyuşmazlıkları önemli ölçüde azaltır. DRM, işbirliği sözleşmelerinde ve kampanya brief'lerinde asgari olarak şu unsurların yer almasını önerir:

1. Tarafların kimliği, kampanya konusu mal veya hizmet ve sağlanan menfaatin niteliği (ücret, ürün, indirim kodu, komisyon).
2. Her paylaşım biçimi için kullanılacak açıklama ifadesi ve konumu.
3. İçeriğin yayından önce marka tarafından onaylanma usulü ve süresi.
4. Sağlık beyanı, bilimsel iddia ve karşılaştırma yasaklarına ilişkin hatırlatma.
5. Filtre, efekt veya yapay zekâ kullanımı hâlinde açıklama yükümlülüğü.
6. Aykırılık tespitinde düzeltme ve yayından kaldırma süreci.
7. Kayıtların saklanması ve gerektiğinde denetim makamlarına sunulması için iş birliği yükümlülüğü.

Bu unsurların standart hâle getirilmesinde işbirliği süreçlerini tek panelde yöneten araçlardan yararlanılabilir. Örneğin Birlesio, teklif kabul edildiğinde otomatik sözleşme oluşturur ve brief, başvuru, içerik teslimi ve onay adımlarını kampanya paneli üzerinden yürütür. Sözleşme kurgusuna ilişkin ayrıntılı açıklamalar için influencer işbirliği sözleşmesi yazısına başvurulabilir.

10. Kayıt Tutma ve Kanıt Dosyası

Uyumun ispatı, büyük ölçüde düzenli tutulan kayıtlara dayanır. Reklam verenin makul özeni gösterdiğini ortaya koyabilmesi için gözetim faaliyetlerinin belgelenmesi gerekir. DRM, her kampanya için aşağıdaki kayıtları içeren bir kanıt dosyası oluşturulmasını önerir:

• İmzalı sözleşme veya kabul edilmiş teklif ve brief metni.
• Etkileyiciye iletilen mevzuat bilgilendirmesinin tarihi ve içeriği.
• Yayın öncesi içerik onayı yazışmaları.
• Yayımlanan her paylaşımın bağlantısı, yayın tarihi ve açıklamanın görünür olduğu ekran görüntüsü; hikâye gibi süreli içeriklerde kayıt veya ekran görüntüsü.
• Sağlanan menfaatin kaydı: ödeme belgesi, gönderilen ürün listesi, indirim kodu.
• Varsa aykırılık tespitleri, düzeltme talepleri ve sonuçları.

DRM, bu kayıtların en az üç yıl süreyle saklanmasını önerir. Bu süre, Mesafeli Sözleşmeler Yönetmeliği'ndeki üç yıllık saklama yükümlülüğü örnek alınarak belirlenmiş bir iyi uygulama önerisidir; ayrı bir yasal süre değildir. Kayıtların dağınık yazışmalar yerine tek bir sistemde tutulması, denetim talebi hâlinde hızlı yanıt verilmesini kolaylaştırır. Teklif, ücret ve içerik teslim geçmişinin içerik üreticileri ile markaları buluşturan işbirliği pazaryeri gibi merkezi bir panelde izlenmesi bu amaca hizmet eder; platforma ilişkin DRM değerlendirmesi Birlesio akredite platform sayfasında yer almaktadır.

11. Yayın Öncesi Kontrol Listesi

Her paylaşım yayımlanmadan önce aşağıdaki sorular yanıtlanmalıdır:

1. Paylaşımda reklam verenden sağlanan herhangi bir menfaat var mı?
2. "Reklam" veya "Tanıtım" ifadesi paylaşımda yer alıyor mu?
3. Reklam verenin adı veya Yönetmelikte sayılan açıklamalardan biri bu ifadeyle birlikte kullanıldı mı?
4. Açıklama, ekran kaydırılmadan ve başka alana gidilmeden ilk bakışta görülebiliyor mu?
5. Açıklama diğer etiketlerden önce ve onlardan ayırt edilebilir biçimde mi yer alıyor?
6. Çok kareli veya çok parçalı içerikte her parçada açıklama var mı?
7. Sesli içerikte açıklama yayının başında ve reklamdan önce yapıldı mı?
8. Filtre, efekt veya yapay zekâ kullanımı varsa belirtildi mi?
9. İçerikte sağlık beyanı, ispatlanamayan bilimsel iddia veya deneyimlenmemiş ürüne ilişkin deneyim anlatımı var mı?
10. Paylaşımın kaydı kanıt dosyasına eklendi mi?

Genel dijital reklam ilkeleri için DRM'nin Dijital Reklamda Etik ve Şeffaflık İlkeleri belgesi bu Rehberle birlikte okunmalıdır.

12. Yürürlük ve Gözden Geçirme

Bu Rehber, DRM Yayın Kurulu tarafından kabul edilerek 16 Ekim 2026 tarihinde 1.0 sürümüyle yayımlanmış ve yayımı tarihinde yürürlüğe girmiştir. Rehber, en geç on iki ayda bir gözden geçirilir. Reklam Kurulunun Kılavuzu güncellemesi, Yönetmelikte yeni bir değişiklik yapılması veya platformların açıklama araçlarında esaslı bir değişiklik olması hâlinde olağan dönem beklenmeksizin güncelleme yapılır. Güncellenen sürümler, sürüm numarası ve değişiklik özetiyle aynı adres üzerinden yayımlanır.

Sıkça Sorulan Sorular

Kaynaklar

Bu içerik genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmış olup hukuki danışmanlık niteliği taşımaz. Mevzuat bilgileri yayım tarihinde yürürlükte olan düzenlemelere göredir; somut durumlar için bir hukuk danışmanına başvurulması önerilir. Hata veya güncelleme bildirimleri için iletişim sayfasını kullanabilirsiniz.