Bu İlke Belgesi, dijital reklam faaliyetlerinde reklam verenler, ajanslar, mecralar ve içerik üreticileri için on iki temel ilke belirler. İlkeler; dürüstlük, ticari ilişkinin açıklanması, örtülü reklamdan kaçınma, hedefleme ve veri etiği, çocukların korunması, karşılaştırmalı reklam, ölçümleme şeffaflığı ve yapay zekâ ile üretilmiş içeriklerin işaretlenmesi başlıklarını kapsar. Belge, 1 Ağustos 2026'da yürürlüğe giren Ticari Reklam ve Haksız Ticari Uygulamalar Yönetmeliği değişiklikleri dikkate alınarak hazırlanmıştır.
1. Amaç ve Kapsam
Bu İlke Belgesi, Dijital Reklam Merkezi (DRM) tarafından dijital mecralarda yürütülen reklam ve pazarlama iletişimi faaliyetlerinde dürüstlük, şeffaflık ve hesap verebilirliğin sağlanmasına yönelik temel ilkeleri ortaya koymak amacıyla hazırlanmıştır. Belge; arama motoru reklamlarını, sosyal medya reklamlarını, görüntülü ve video reklamları, içerik üreticileri aracılığıyla yapılan tanıtımları, e-posta ve kısa mesaj yoluyla yapılan ticari iletişimi, pazar yeri içi reklamları ve yapay zekâ destekli reklam üretim ve dağıtım süreçlerini kapsar.
İlkeler; reklam verenler, reklam ajansları, mecra kuruluşları, dijital platformlar ve sosyal medya etkileyicileri için ortak bir davranış çerçevesi sunar. Belge yürürlükteki mevzuatın yerine geçmez. Mevzuatın asgari gereklerini derli toplu biçimde aktarır ve bunların üzerine DRM'nin iyi uygulama beklentilerini ekler. Mevzuat hükmü ile bu belge arasında farklılık bulunması hâlinde mevzuat hükmü esas alınır.
Bu belge, DRM akreditasyon programında "Tanıtım ve reklam dürüstlüğü" ölçüt alanı (A5) için referans metin olarak kullanılır. Ölçüt alanlarının tamamı ve değerlendirme süreci Akreditasyon Programı Ölçütleri ve Değerlendirme Usulü belgesinde düzenlenmiştir.
2. Dayanak ve Referans Çerçeve
İlke Belgesi hazırlanırken aşağıdaki düzenlemeler esas alınmıştır:
- 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun; özellikle ticari reklamlara ilişkin 61 inci madde ile haksız ticari uygulamalara ilişkin 62 nci madde.
- Ticari Reklam ve Haksız Ticari Uygulamalar Yönetmeliği (Resmî Gazete 10.01.2015, Sayı 29232) ve bu Yönetmelikte 01.07.2026 tarihli ve 33297 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanarak 1 Ağustos 2026'da yürürlüğe giren değişiklikler.
- 6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu ve Kişisel Verileri Koruma Kurumunun çerez uygulamalarına ilişkin rehberi.
- 6563 sayılı Elektronik Ticaretin Düzenlenmesi Hakkında Kanun ile Ticari İletişim ve Ticari Elektronik İletiler Hakkında Yönetmelik.
- Avrupa Birliği pazarına yönelik faaliyetler bakımından AB Yapay Zeka Yasası olarak bilinen (AB) 2024/1689 sayılı Tüzük'ün şeffaflık yükümlülüklerini düzenleyen 50 nci maddesi.
Mevzuatın güncel metinlerine Mevzuat Bilgi Sistemi ve Resmî Gazete üzerinden erişilebilir. Bu belgede kullanılan kavramların kısa açıklamaları için DRM Sözlük sayfasına da başvurulabilir.
3. Tanımlar
Bu belgede geçen kavramlar aşağıdaki anlamlarda kullanılmıştır:
- Reklam veren: Bir mal veya hizmetin satışını ya da tanıtımını sağlamak amacıyla reklam yaptıran veya reklamdan menfaat sağlayan gerçek ya da tüzel kişi.
- Mecra: Reklamın yayımlandığı her türlü dijital ortam; internet sitesi, mobil uygulama, sosyal medya hesabı, arama motoru, pazar yeri, e-posta veya mesajlaşma kanalı.
- Ticari ilişki: Reklam veren ile içeriği yayımlayan kişi arasında para, ücretsiz ya da indirimli mal veya hizmet, hediye, komisyon, etkinlik katılımı gibi herhangi bir menfaate dayanan ilişki.
- Örtülü reklam: Reklam olduğu açıkça belirtilmeksizin yazı, haber, yayın ve programlarda mal veya hizmetlere ilişkin isim, marka, logo, ticaret unvanı ya da diğer ayırt edici unsurlara reklam amacıyla ve tanıtıcı biçimde yer verilmesi (6502 sayılı Kanun m.61/4).
- Hedefli reklamcılık: Tüketicilerin çevrimiçi davranışları, tercihlerine ilişkin geçmiş kayıtları, konum bilgileri, demografik verileri veya benzeri kişisel verileri analiz edilerek belirli kişi ya da gruplara özel reklam içeriği sunulması (Yönetmelik m.25/A).
- Sosyal medya etkileyicisi: Sosyal medya üzerinden, doğrudan veya dolaylı olarak kendisi ya da reklam veren adına bir mal veya hizmetin tanıtımına yönelik içerik paylaşarak pazarlama iletişiminde bulunan ve bu iletişimi herhangi bir menfaate dönüştüren gerçek veya tüzel kişi (Yönetmelik m.4).
- Yapay zekâ ile üretilmiş içerik: Görsel, ses, video veya metin unsurlarının tamamı ya da esaslı bir bölümü yapay zekâ sistemleri kullanılarak üretilmiş veya değiştirilmiş reklam içeriği.
- Ölçümleme: Gösterim, erişim, tıklama, izlenme, etkileşim ve dönüşüm gibi performans verilerinin toplanması, hesaplanması ve raporlanması süreci.
4. Genel Esaslar
İlkeler, birbirini tamamlayan üç düzeyde okunmalıdır. Birinci düzey, mevzuatın doğrudan aradığı yükümlülüklerdir; bunlara uyulması isteğe bağlı değildir. İkinci düzey, DRM'nin akreditasyon değerlendirmelerinde aradığı beklentilerdir; bu beklentiler mevzuatın amacını somut uygulama adımlarına dönüştürür. Üçüncü düzey ise iyi uygulama önerileridir; kurumların olgunluk düzeyine göre benimsenmesi tavsiye edilir.
Her ilke, bir ilke metni ve "uygulama esasları" başlıklı maddelerden oluşur. İlkeler bir bütün olarak yorumlanır; bir ilkeye uyum, diğer bir ilkenin ihlalini haklı kılmaz. Reklamın değerlendirilmesinde ortalama tüketicinin algılama düzeyi ve reklamın yöneldiği kitlenin özellikleri dikkate alınır. Çocuklar, yaşlılar ve dijital okuryazarlığı sınırlı kişiler gibi hassas gruplara yönelen iletişimde daha yüksek özen beklenir.
5. İlkeler
İlke 1 — Doğruluk ve Dürüstlük
Dijital reklamlar doğru ve dürüst olmalı; tüketiciyi doğrudan veya dolaylı yoldan yanıltabilecek ifade, görsel ya da kurgu içermemelidir. 6502 sayılı Kanun ticari reklamların doğru ve dürüst olmasını esas kabul eder; Yönetmelik ise malın özellikleri, fiyatı, ödeme ve teslim koşulları, tüketicinin yasal hakları gibi konularda yanıltıcı anlatımı yasaklar.
Uygulama esasları:
- Fiyat, indirim, stok ve teslim süresine ilişkin bilgiler reklamın yayımlandığı anda geçerli olmalıdır.
- Tüketicinin yasal hakları, işletmenin fazladan sunduğu bir ayrıcalık gibi gösterilmemelidir.
- Araştırma sonuçları ve istatistikler çarpıtılmamalı, bağlamından koparılmamalıdır.
- İndirim reklamlarında indirimden önceki fiyat, 2026 değişikliğiyle getirilen kurala uygun belirlenmelidir: mal satışında indirimin başlangıcından önceki on gün içinde uygulanan en düşük fiyat esas alınır ve yalnızca indirimin yapıldığı satış kanalındaki fiyat dikkate alınır.
İlke 2 — Reklamın Ayırt Edilebilirliği
Biçimi ve yayımlandığı mecra ne olursa olsun bir reklamın reklam olduğu açıkça anlaşılmalıdır. Reklamlar editoryal içerikten görsel ve işitsel olarak ayırt edilebilir olmalıdır. Haber, inceleme, kullanıcı yorumu veya kişisel deneyim görünümündeki tanıtımlar, tüketicinin içeriği ticari bir mesaj olarak tanımasını engellememelidir.
Uygulama esasları:
- "Sponsorlu", "Reklam" veya "Tanıtım" gibi işaretler içeriğin ilk görüldüğü alanda, okunabilir büyüklükte ve arka plandan ayırt edilebilir biçimde yer almalıdır.
- Arama sonuçlarında, akışlarda ve öneri alanlarında ücretli konumlandırmalar organik sonuçlardan açıkça ayrılmalıdır.
- Reklam içeriği, haber bülteni veya kamu duyurusu izlenimi verecek tasarım unsurlarıyla sunulmamalıdır.
İlke 3 — Ticari İlişkinin Açıklanması
Bir içerik üreticisi, yayıncı veya iş ortağı reklam verenden herhangi bir menfaat elde ediyorsa bu ilişki içerikte açıkça belirtilmelidir. 1 Ağustos 2026'dan itibaren sosyal medya etkileyicileri aracılığıyla yapılan reklamlarda "Reklam" ya da "Tanıtım" ifadelerinden birine yer verilmesi zorunludur. Bu ifadeyle birlikte reklam verenin adı veya ticaret unvanı ya da Yönetmelikte sayılan açıklamalardan biri kullanılmalıdır.
Uygulama esasları:
- Ücretli işbirlikleri, hediye ürünler, ücretsiz hizmetler, indirim kodları, satış ortaklığı (komisyon) bağlantıları ve reklam verenin düzenlediği etkinliklere katılım karşılığı yapılan paylaşımlar açıklama kapsamındadır.
- Açıklama, tüketicinin ekranı kaydırmasına veya "daha fazla" alanına tıklamasına gerek kalmadan görülebilmelidir.
- Platformların sunduğu ticari içerik işaretleme araçları kullanılabilir; ancak bu araçlar Yönetmelikte aranan ifadelerin yerine geçecek biçimde değil, onları tamamlayıcı olarak değerlendirilmelidir.
Platform bazında ayrıntılı uygulama örnekleri, DRM'nin Influencer İşbirliklerinde Açıklama ve Etiketleme Rehberi belgesinde yer almaktadır.
İlke 4 — Örtülü Reklam Yasağına Uyum
Her türlü iletişim aracında sesli, yazılı ve görsel olarak örtülü reklam yapılması yasaktır. Bu yasak yalnızca içerik üreticilerini değil; haber siteleri, blog yayıncıları, karşılaştırma siteleri ve pazar yerleri içindeki içerik alanlarını da kapsar. Marka, ürün veya işletme adının içerikte yer alması tek başına örtülü reklam sayılmaz; belirleyici olan, bu unsurların içeriğin konusu ve formatıyla orantılı olup olmadığı ve tüketici tercihini bilinçli olarak yönlendirecek tanıtıcı atıflar içerip içermediğidir.
Uygulama esasları:
- Ücret veya menfaat karşılığı hazırlanan "inceleme", "deneyim" ve "liste" içerikleri reklam olarak işaretlenmelidir.
- Editoryal içerikte marka unsurları abartılı biçimde öne çıkarılmamalı, ayrıntılı iletişim veya satın alma yönlendirmesi yapılmamalıdır.
- Reklam karşılığı yayımlanan içerikler, yayıncının editoryal yaklaşımını etkileyecek biçimde kurgulanmamalıdır.
İlke 5 — İddiaların İspatı ve Kanıt Dosyası
Reklam verenler, reklamlarında yer alan iddiaların doğruluğunu ispatla yükümlüdür (6502 sayılı Kanun m.61/6). Doğrulanabilir olgulara ilişkin iddialar, yetkin test ve değerlendirme kuruluşlarından ya da üniversitelerin ilgili bölümlerinden alınan raporlarla kanıtlanabilir olmalıdır. 2026 değişikliğiyle çevresel beyanlar için özel bir kanıt ve açıklama rejimi getirilmiştir: çevresel beyanın ürünün hangi bölümü veya yaşam döngüsünün hangi aşamasıyla ilgili olduğu açıkça belirtilmeli, genel nitelikli çevre ifadeleri açıklamasız kullanılmamalıdır.
Uygulama esasları:
- Her kampanya için iddiaları, dayanak belgeleri ve onay tarihlerini içeren bir kanıt dosyası oluşturulmalıdır.
- "Lider", "en çok tercih edilen", "kanıtlanmış" gibi üstünlük iddiaları ancak güncel ve doğrulanabilir verilere dayanıyorsa kullanılmalıdır.
- Kanıt, reklamın yayımlandığı dönemi kapsamalıdır; geçmiş döneme ait veriler güncel iddia gibi sunulmamalıdır.
İlke 6 — Hedefleme ve Veri Etiği
Hedefli reklamcılık, kişisel verilerin korunması mevzuatına uygun hukuki sebebe dayanmalı ve tüketiciye anlaşılır biçimde açıklanmalıdır. 2026 değişikliğiyle Yönetmeliğe eklenen 25/A maddesine göre satıcılar, sağlayıcılar ve aracı hizmet sağlayıcılar tarafından yapılan hedefli reklamcılık, reklamın hangi kriterler kullanılarak ilgili tüketiciye gösterildiğine ve bu kriterlerin nasıl değiştirilebileceğine ilişkin doğrudan ve kolay erişilebilir bilgilerin sunulması koşuluyla gerçekleştirilebilir.
Uygulama esasları:
- Reklam amaçlı çerezler ve benzeri teknolojiler için KVKK'nın çerez uygulamalarına ilişkin rehberi dikkate alınmalı; zorunlu olmayan çerezler kullanıcı tercihi alınmadan çalıştırılmamalıdır.
- Aydınlatma metni, reklam ortaklarına yapılan veri aktarımlarını ve yurt dışına aktarımları açıkça göstermelidir.
- Sağlık, inanç, etnik köken gibi özel nitelikli kişisel verilere dayalı hedefleme yapılmamalıdır.
- Kullanıcının reklam kişiselleştirmesini kapatabileceği veya kriterleri değiştirebileceği bir yol sunulmalıdır.
Çerez ve rıza yönetimine ilişkin ayrıntılı değerlendirme için KVKK ve çerez politikası rehberi yazısına başvurulabilir.
İlke 7 — Çocukların Korunması
Çocuklara yönelik olan veya çocukları etkileme olasılığı bulunan reklamlar, çocukların gelişim özelliklerini, güvenini ve deneyimsizliğini istismar etmemelidir. Yönetmelik; çocuklarda gerçek dışı beklentiler oluşturan, ebeveynlerini ikna etmeye doğrudan teşvik eden veya ürüne sahip olmanın akranlarına üstünlük sağlayacağı mesajını veren reklamları yasaklar. Mesafeli sözleşmelere ilişkin reklamlar doğrudan çocukları hedef alan satın alma daveti içeremez. 2026 değişikliğiyle ayrıca, tüketicinin çocuk olduğunun bilindiği veya makul olarak bilinmesinin beklendiği durumlarda kişisel verilere dayalı profilleme yöntemleriyle hedefli reklam yapılması yasaklanmıştır.
Uygulama esasları:
- Çocuk kitlesine hitap eden kanallarda kişiselleştirilmiş reklam varsayılan olarak kapalı tutulmalıdır.
- Oyun içi satın alma ve dijital ürün reklamlarında fiyat ve ödeme koşulları ebeveynin anlayabileceği açıklıkta sunulmalıdır.
- Çocukların rol aldığı içeriklerde güvenlik, mahremiyet ve ebeveyn onayı ayrıca gözetilmelidir.
İlke 8 — Karşılaştırmalı Reklamda Nesnellik
Aynı ihtiyacı karşılayan veya aynı amaca yönelik rakip mal ya da hizmetlerin karşılaştırmalı reklamı yapılabilir (6502 sayılı Kanun m.61/5). Ancak karşılaştırma aldatıcı olmamalı, haksız rekabete yol açmamalı, maddi ve doğrulanabilir özellikleri nesnel biçimde karşılaştırmalı ve rakibi kötülememelidir.
Uygulama esasları:
- Karşılaştırılan özellikler, ölçüm yöntemi ve tarih reklamda veya erişilebilir bir bağlantıda belirtilmelidir.
- Rakibin marka ve logosu yalnızca karşılaştırmanın gerektirdiği ölçüde kullanılmalıdır.
- Fiyat karşılaştırmaları aynı koşullar ve aynı dönem için yapılmalıdır.
İlke 9 — Tüketici Değerlendirmelerinin Bütünlüğü
Tüketici yorumları ve puanları reklam iletişiminin güçlü bir unsurudur; bu nedenle gerçek deneyimi yansıtmaları gerekir. 2026 değişikliğiyle değerlendirmelerin yalnızca ilgili mal veya hizmeti satın alanlar tarafından yapılmasına izin verilmesi, olumlu ya da olumsuz ayrımı yapılmaksızın en az bir yıl süreyle objektif bir ölçüte göre yayımlanması ve satın alım doğrulaması yapılmamış değerlendirmelerin reklamlarda kullanılmaması öngörülmüştür. Doğru olmayan değerlendirme yaptırılmasına yönelik anlaşma yapılması veya hizmet satın alınması da yasaktır.
Uygulama esasları:
- Yorum toplama karşılığında indirim veya hediye sunuluyorsa bu durum açıklanmalı ve olumlu yorum şartı aranmamalıdır.
- Olumsuz değerlendirmeler gizlenmemeli; yanıt hakkı Yönetmelikte öngörülen süreye uygun kullanılmalıdır.
- Reklamlarda kullanılan yorumlar, kaynağın genel eğilimini yansıtmalıdır.
İlke 10 — Ölçümleme ve Raporlama Şeffaflığı
Reklam performansına ilişkin veriler, reklam verenin karar alma süreçlerini doğrudan etkiler. Bu nedenle ajans, mecra ve platformlar; ölçüm yöntemini, veri kaynağını, kapsamı ve sınırlılıkları açıkça bildirmelidir. Yönetmelik, istatistiklerin gerçekte olduğundan farklı sonuç doğuracak biçimde sunulmasını reklam içeriği bakımından yasaklar; DRM, aynı dürüstlük beklentisini reklam verene sunulan performans raporları için de iyi uygulama standardı olarak kabul eder.
Uygulama esasları:
- Raporlarda "gösterim", "erişim", "izlenme" ve "dönüşüm" tanımları açıkça yazılmalı; farklı platformların metrikleri tek bir toplam altında karşılaştırılabilir gibi sunulmamalıdır.
- Geçersiz trafik, bot etkileşimi ve satın alınmış takipçi gibi unsurların ayıklanmasına ilişkin yöntem bildirilmelidir.
- Tahmini veya modellenmiş veriler, ölçülmüş verilerden ayrı gösterilmelidir.
- Takipçi sayısı veya etkileşim oranı yapay yöntemlerle artırılmış hesaplarla çalışılmamalıdır.
İlke 11 — Yapay Zekâ ile Üretilmiş veya Değiştirilmiş İçeriklerin İşaretlenmesi
Yapay zekâ, reklam üretiminde verimlilik sağlarken gerçeklik algısını da kolaylıkla etkileyebilir. 2026 değişikliğiyle Yönetmeliğin 18 inci maddesine eklenen hükme göre, reklamlarda tüketicinin ekonomik davranışını önemli ölçüde etkileyecek şekilde yapay zekâ veya başka bir yazılım kullanılması ya da yapay zekâ ile oluşturulmuş, insandan ayırt edilemeyen dijital karakterlere yer verilmesi hâlinde bu husus açık, anlaşılır ve ayırt edilebilir şekilde belirtilir. Ayrıca gerçek bir kişinin yapay zekâ ile oluşturulmuş dijital kopyasının, gerçeğe aykırı biçimde bir ürünü kullandığı, deneyimlediği veya tavsiye ettiği izlenimini veren reklamlar yasaklanmıştır.
AB pazarına yönelen işletmeler bakımından AB Yapay Zeka Yasası'nın 50 nci maddesi de dikkate alınmalıdır. Bu madde, 2 Ağustos 2026'dan itibaren derin sahte (deepfake) içeriklerin yapay olarak üretildiğinin açıklanmasını ve üretken sistem sağlayıcılarının çıktıları makine tarafından okunabilir biçimde işaretlemesini öngörür. Dijital Omnibus Tüzüğü (AB) 2026/1744 ile bazı işaretleme yükümlülükleri için sınırlı geçiş süreleri öngörüldüğünden, uygulama tarihleri EUR-Lex'teki güncel metinden teyit edilmelidir.
Uygulama esasları:
- Yapay zekâ ile üretilmiş insan görüntüsü, sesi veya sanal sözcü kullanılan reklamlarda "Yapay zekâ ile oluşturulmuştur" veya eşdeğer bir açıklama, içeriğin ilk görüldüğü alanda yer almalıdır.
- Gerçek kişilerin görüntü veya seslerinin yapay zekâ ile yeniden üretilmesi için açık ve yazılı izin alınmalı; izin, gerçeğe aykırı tavsiye izlenimi yaratmaya hiçbir durumda dayanak yapılmamalıdır.
- Ürün performansını gösteren görsellerde yapay zekâ ile yapılan iyileştirmeler, ürünün gerçek özelliklerini değiştirecek düzeye ulaşmamalıdır.
- Yapay zekâ ile üretilen metinler, yayından önce insan denetiminden geçirilmeli ve doğruluk bakımından kontrol edilmelidir.
İlke 12 — Hesap Verebilirlik ve Düzeltme
Reklam verenler, reklam ajansları ve mecra kuruluşları reklam mevzuatına uyumdan ayrı ayrı sorumludur. Mevzuata aykırı bir reklamın sonradan düzeltilmesi, tespit edilen aykırılığa ilişkin sorumluluğu ortadan kaldırmaz; bununla birlikte hızlı düzeltme, tüketici zararını sınırlandırır ve kurumsal güveni korur.
Uygulama esasları:
- Her kurum, reklam içeriklerinin yayından önce kontrol edildiği yazılı bir onay süreci tanımlamalıdır.
- Tüketici veya rakip şikâyetleri kayıt altına alınmalı, değerlendirme sonucu ve alınan önlem belgelenmelidir.
- Yanıltıcı olduğu anlaşılan içerikler gecikmeksizin yayından kaldırılmalı veya düzeltilmelidir.
6. İlkelerin Uygulanmasına İlişkin Özet Tablo
Aşağıdaki tablo, ilkelerin temel beklentisini, ilgili düzenlemeyi ve kurumların hazır bulundurması önerilen asgari kanıtı özetler.
| İlke | Temel beklenti | İlgili düzenleme | Asgari kanıt |
|---|---|---|---|
| 1. Doğruluk ve dürüstlük | Yanıltıcı olmayan fiyat, özellik ve hak bilgisi | 6502 m.61; Yönetmelik m.7, m.14 | Fiyat geçmişi, kampanya koşulları |
| 2. Ayırt edilebilirlik | Reklamın reklam olarak tanınması | Yönetmelik m.6 | Yayın ekran görüntüleri |
| 3. Ticari ilişkinin açıklanması | "Reklam" veya "Tanıtım" ifadesi ve reklam veren bilgisi | Yönetmelik m.23/A | İşbirliği sözleşmesi, paylaşım kayıtları |
| 4. Örtülü reklam yasağı | Editoryal içerik ile reklamın ayrılması | 6502 m.61/4; Yönetmelik m.22–23 | Yayın politikası, içerik onay kayıtları |
| 5. İddiaların ispatı | Doğrulanabilir ve güncel kanıt | 6502 m.61/6; Yönetmelik m.9, m.17 | Test raporları, sertifikalar |
| 6. Hedefleme ve veri etiği | Hukuki sebep, aydınlatma, kriter şeffaflığı | KVKK; Yönetmelik m.25/A | Aydınlatma metni, çerez tercih kayıtları |
| 7. Çocukların korunması | İstismar ve profillemeye dayalı hedefleme yasağı | 6502 m.61/3; Yönetmelik m.24, m.25/A | Kitle ayarları, yaş kontrol yöntemi |
| 8. Karşılaştırmalı reklam | Nesnel, doğrulanabilir karşılaştırma | 6502 m.61/5; Yönetmelik m.8 | Ölçüm yöntemi ve verisi |
| 9. Tüketici değerlendirmeleri | Doğrulanmış ve tarafsız yayın | Yönetmelik m.28/B, m.28/C | Yayın kuralları, doğrulama kayıtları |
| 10. Ölçümleme şeffaflığı | Yöntem, kapsam ve sınırlılıkların bildirilmesi | DRM iyi uygulama standardı | Raporlama metodolojisi |
| 11. Yapay zekâ içerikleri | Açık işaretleme, dijital kopya yasağı | Yönetmelik m.18/8, m.27/12; AB 2024/1689 m.50 | Üretim kayıtları, izin belgeleri |
| 12. Hesap verebilirlik | Onay süreci ve hızlı düzeltme | 6502 m.61/7 | Onay akışı, şikâyet kayıtları |
7. Rol Bazında Sorumluluklar
İlkelerin etkili biçimde uygulanabilmesi için her aktörün kendi rolüne düşen sorumluluğu üstlenmesi gerekir:
- Reklam verenler: İddiaların kanıtlanmasından, işbirliği yaptıkları içerik üreticilerinin mevzuat hakkında bilgilendirilmesinden ve kampanya brief'lerinde açıklama yükümlülüğünün açıkça yer almasından sorumludur.
- Reklam ajansları: Kreatif içeriklerin yayından önce mevzuata uygunluk kontrolünden, ölçümleme raporlarının yöntemsel şeffaflığından ve yapay zekâ kullanımının kayıt altına alınmasından sorumludur.
- Mecra kuruluşları ve platformlar: Reklam alanlarının editoryal içerikten ayrılmasından, hedefleme kriterlerinin kullanıcıya açıklanmasından ve tüketici değerlendirmelerinin tarafsız yayımlanmasından sorumludur.
- Sosyal medya etkileyicileri: Ticari ilişkinin her paylaşımda açıklanmasından, deneyimlemediği ürünler hakkında deneyim izlenimi yaratmamaktan ve filtre ya da yapay zekâ kullanımını gerektiğinde belirtmekten sorumludur.
Mevzuattaki güncel gelişmelerin bütünlüklü bir değerlendirmesi, DRM'nin 2026 Gündem Notu yayınında yer almaktadır.
8. Yürürlük ve Gözden Geçirme
Bu İlke Belgesi, DRM Yayın Kurulu tarafından kabul edilerek 16 Ekim 2026 tarihinde 1.0 sürümüyle yayımlanmış ve yayımı tarihinde yürürlüğe girmiştir. Belge, en geç on iki ayda bir gözden geçirilir. Belgede atıf yapılan mevzuatta değişiklik olması, Reklam Kurulu kararlarıyla uygulamada yeni bir yaklaşımın ortaya çıkması veya yapay zekâ düzenlemelerinde yeni takvim kararları alınması hâlinde olağan dönem beklenmeksizin güncelleme yapılabilir. Güncellenen sürümler, sürüm numarası ve değişiklik özetiyle birlikte aynı adres üzerinden yayımlanır.
Sıkça Sorulan Sorular
Bu İlke Belgesi hukuken bağlayıcı mıdır?
Hayır. Belge, yürürlükteki mevzuatın gereklerini derler ve bunlara DRM'nin iyi uygulama beklentilerini ekler. Bağlayıcılık, belgede atıf yapılan kanun ve yönetmeliklerden kaynaklanır; DRM beklentileri ise akreditasyon değerlendirmelerinde esas alınır.
Yapay zekâ ile üretilen her reklam görseli işaretlenmeli midir?
Yönetmelik, yapay zekâ kullanımının tüketicinin ekonomik davranışını önemli ölçüde etkileyecek nitelikte olduğu durumlarda ve insandan ayırt edilemeyen dijital karakterler kullanıldığında açıklama arar. DRM, gerçeklik algısını etkileyebilecek tüm insan görüntüsü, ses ve ürün performansı gösterimlerinde işaretleme yapılmasını önerir.
Hedefli reklam yapmak için yalnızca çerez onayı yeterli midir?
Yeterli değildir. Çerez tercihinin alınmasına ek olarak, 2026 değişikliğiyle reklamın hangi kriterlerle gösterildiğine ve bu kriterlerin nasıl değiştirilebileceğine ilişkin doğrudan ve kolay erişilebilir bilgi sunulması koşulu getirilmiştir.
Karşılaştırmalı reklamda rakibin markası kullanılabilir mi?
Kullanılabilir. Ancak karşılaştırma nesnel, doğrulanabilir ve aynı ihtiyaca yönelik ürünler arasında olmalı; rakip kötülenmemeli ve marka unsurları karışıklığa yol açacak biçimde kullanılmamalıdır.
Kaynaklar
- 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun — Resmî Gazete 28.11.2013, Sayı 28835
- Ticari Reklam ve Haksız Ticari Uygulamalar Yönetmeliği — Resmî Gazete 10.01.2015, Sayı 29232
- Ticari Reklam ve Haksız Ticari Uygulamalar Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik — Resmî Gazete 01.07.2026, Sayı 33297 (yürürlük 01.08.2026)
- 6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu — Resmî Gazete 07.04.2016, Sayı 29677
- Kişisel Verileri Koruma Kurumu, Çerez Uygulamaları Hakkında Rehber (2022)
- 6563 sayılı Elektronik Ticaretin Düzenlenmesi Hakkında Kanun — Resmî Gazete 05.11.2014, Sayı 29166
- Ticaret Bakanlığı Reklam Kurulu, Sosyal Medya Etkileyicileri Tarafından Yapılan Ticari Reklam ve Haksız Ticari Uygulamalar Hakkında Kılavuz (2021)
- Regulation (EU) 2024/1689 (AB Yapay Zeka Yasası) — Avrupa Birliği Resmî Gazetesi, EUR-Lex
- Mevzuat Bilgi Sistemi
Bu içerik genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmış olup hukuki danışmanlık niteliği taşımaz. Mevzuat bilgileri yayım tarihinde yürürlükte olan düzenlemelere göredir; somut durumlar için bir hukuk danışmanına başvurulması önerilir. Hata veya güncelleme bildirimleri için iletişim sayfasını kullanabilirsiniz.